ໃນຍຸກທີ່ໂລກກຳລັງຖືກຂັບເຄື່ອນດ້ວຍຂໍ້ມູນຂ່າວສານ ແລະ ເຕັກໂນໂລຊີ, ຫຼາຍປະເທດກຳລັງເລັ່ງປັບຕົວຢ່າງໜັກໜ່ວງ ເພື່ອຮັບມືກັບການປ່ຽນແປງ. ສຳລັບ ສປປ ລາວ ທີ່ກຳລັງປະເຊີນກັບສິ່ງທ້າທາຍຫຼາຍດ້ານໃນການພັດທະນາເສດຖະກິດ ໃນໄລຍະໃໝ່ ການຫັນເປັນດິຈິຕອນ (Digital Transformation) ໄດ້ກາຍເປັນບູລິມະສິດວຽກ ທີ່ບໍ່ແມ່ນພຽງແຕ່ການແລ່ນຕາມກະແສຄວາມທັນສະໄໝ, ແຕ່ມັນຄືເຄື່ອງມືຍຸດທະສາດ ທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດ ໃນການແກ້ໄຂບັນຫາໂຄງສ້າງທາງເສດຖະກິດ, ອັດຊ່ອງໂຫວ່ຂອງລາຍຮັບລັດ ແລະ ເປັນຂົວຕໍ່ນຳພາປະເທດໃຫ້ກ້າວກະໂດດອອກຈາກສະຖານະພາບປະເທດດ້ອຍພັດທະນາ (LDC) ໄດ້ຢ່າງຍືນຍົງ.

ບົດຄວາມນີ້ ຈະພາທ່ານໄປເຈາະເລິກເຖິງຄວາມໝາຍທີ່ແທ້ຈິງ, ຄວາມສຳຄັນ ແລະ ຜົນກະທົບທີ່ຈະເກີດຂຶ້ນກັບທຸກພາກສ່ວນໃນສັງຄົມລາວ ພ້ອມຍົກຕົວຢ່າງທີ່ເຫັນພາບໄດ້ຢ່າງຊັດເຈນ ດັ່ງນີ້:

1. ການຫັນເປັນດິຈິຕອນ ແມ່ນຫຍັງກັນແທ້?

ຫຼາຍຄົນມັກເຂົ້າໃຈຜິດວ່າ ການແຈກຢາຍຄອມພິວເຕີໃຫ້ພະນັກງານ, ການສ້າງໜ້າເວັບໄຊ, ຫຼື ການພິມເອກະສານແລ້ວສະແກນສົ່ງຜ່ານແອັບພລິເຄຊັນ WhatsApp, WeChat ແມ່ນການຫັນເປັນດິຈິຕອນແລ້ວ. ໃນຄວາມເປັນຈິງ, ສິ່ງນັ້ນເອີ້ນວ່າ: ການປ່ຽນແປງເປັນຂໍ້ມູນດິຈິຕອນ (Digitization) ຫຼື ການປ່ຽນຮູບແບບຂໍ້ມູນຈາກເຈ້ຍມາເປັນຟາຍລ໌ເທົ່ານັ້ນ. ແຕ່ ການຫັນເປັນດິຈິຕອນ (Digital Transformation) ໝາຍເຖິງ ການປ່ຽນແປງວິທີຄິດ, ຂັ້ນຕອນ ແລະ ຮູບແບບການເຮັດວຽກ ໂດຍເອົາເຕັກໂນໂລຊີເຂົ້າໄປເປັນຫົວໃຈຫຼັກ. ມັນຄືການອອກແບບລະບົບໃໝ່ ເພື່ອໃຫ້ຂໍ້ມູນທຸກຢ່າງເຊື່ອມໂຍງຫາກັນໂດຍອັດຕະໂນມັດ, ຕັດຂັ້ນຕອນທີ່ຊ້ຳຊ້ອນ, ແລະ ສາມາດນຳໃຊ້ຂໍ້ມູນ (Data) ເຫຼົ່ານັ້ນ ມາຄາດຄະເນ ຫຼື ຕັດສິນໃຈໄດ້ຢ່າງຊັດເຈນ. ຕົວຢ່າງ: ໃນອະດີດການເສຍຄ່າທຳນຽມທາງປະຊາຊົນຕ້ອງລາງານໄປຕໍ່ແຖວຢູ່ຈຸດບໍລິການ, ຕື່ມເອກະສານ, ຈ່າຍເງິນສົດ ແລະ ຮັບໃບບິນ. ແຕ່ປັດຈຸບັນ, ພຽງແຕ່ເຂົ້າແອັບພລິເຄຊັນທະນາຄານ (Mobile Banking), ກົດປ້ອນທະບຽນລົດ, ລະບົບຈະກວດສອບຖານຂໍ້ມູນ, ຕັດເງິນ ແລະ ອອກໃບບິນ (ໃບຮັບຮອງ) ອອນລາຍໃຫ້ທັນທີ. ຂະບວນການໃໝ່ນີ້ ຫຼຸດຕົ້ນທຶນເວລາຂອງປະຊາຊົນຢ່າງມະຫາສານ ແລະ ຮັບປະກັນວ່າເງິນທຸກກີບເຂົ້າສູ່ຄັງເງິນແຫ່ງຊາດ 100%.

2. ສາມເສົ້າຄໍ້າຫຼັກ ຂອງການຫັນເປັນດິຈິຕອນ ຈະເຂົ້າມາປ່ຽນແປງການພັດທະນາ ສປປ ລາວ

ເພື່ອໃຫ້ເຫັນພາບລວມຂອງການພັດທະນາເສດຖະກິດດິຈິຕອນ, ຍຸດທະສາດການຫັນເປັນດິຈິຕອນ ຈະຂັບເຄື່ອນຜ່ານ 3 ເສົາຄ້ຳຫຼັກ ດັ່ງນີ້:

2.1. ລັດຖະບານດິຈິຕອນ (Digital Government):

ລັດຖະບານດິຈິຕອນ ບໍ່ແມ່ນພຽງແຕ່ການມີເວັບໄຊໃຫ້ຄົນເຂົ້າໄປອ່ານຂ່າວ, ແຕ່ມັນຄືການຫັນປ່ຽນການບໍລິຫານລັດ ໃຫ້ເປັນລະບົບອັດຕະໂນມັດ ທີ່ຖານຂໍ້ມູນຂອງທຸກກະຊວງ, ອົງການຂັ້ນສູນກາງ ແລະ ທ້ອງຖິ່ນ ເຊື່ອມໂຍງເຂົ້າຫາກັນຢ່າງສົມບູນ (Interoperability). ເປົ້າໝາຍຄືການຫຼຸດຂັ້ນຕອນການອະນຸມັດທີ່ຊັກຊ້າ, ລົບລ້າງການໃຊ້ດຸນພິນິຈຂອງບຸກຄົນ ແລະ ສ້າງຄວາມໂປ່ງໃສສູງສຸດ.

• ການເກັບລາຍຮັບ ແລະ ພາສີ: ຫາກທຸກດ່ານພາສີ ແລະ ການນຳເຂົ້າ-ສົ່ງອອກ ຫັນມາໃຊ້ລະບົບປະຕູດຽວແຫ່ງຊາດ (National Single Window) ແລະ ເຊື່ອມໂຍງກັບລະບົບພາສີເອເລັກໂຕຣນິກ (E-Tax) ຢ່າງສົມບູນ, ສິນຄ້າທຸກຢ່າງທີ່ຜ່ານແດນຈະຖືກບັນທຶກ ແລະ ຄິດໄລ່ພາສີແບບອັດຕະໂນມັດ. ລະບົບນີ້ຈະຊ່ວຍລົບລ້າງການໃຊ້ຕັດສິນໃຈແບບຄາດຄະເນຂອງເຈົ້າໜ້າທີ່, ອັດຊ່ອງໂຫວ່ການຮົ່ວໄຫຼ ແລະ ເຮັດໃຫ້ລັດມີລາຍຮັບເພີ່ມຂຶ້ນຢ່າງມະຫາສານ ໂດຍບໍ່ຈຳເປັນຕ້ອງໄປເພີ່ມອັດຕາພາສີນຳພາກທຸລະກິດ.
• ການບໍລິການປະຊາຊົນ (Public Services) ແລະ E-Office: ການສ້າງລະບົບຢັ້ງຢືນຕົວຕົນທາງດິຈິຕອນ (Digital ID) ຈະເປັນບາດກ້າວສຳຄັນ ທີ່ເຮັດໃຫ້ປະຊາຊົນສາມາດຂໍໃບຢັ້ງຢືນທີ່ຢູ່, ແຈ້ງເກີດ, ຈົດທະບຽນທຸລະກິດ ຫຼື ຂໍໃບຂັບຂີ່ ຜ່ານສະມາດໂຟນໄດ້ທຸກທີ່ທຸກເວລາ ໂດຍບໍ່ຕ້ອງຖືເອກະສານເປັນຊຸດໆ ແລ່ນໄປຫຼາຍຫ້ອງການອີກຕໍ່ໄປ. ພ້ອມນັ້ນ ລະບົບຫ້ອງການທັນສະໄໝ (E-Office) ຈະເຮັດໃຫ້ການສົ່ງເອກະສານພາຍໃນພາກລັດບໍ່ຕ້ອງໃຊ້ເຈ້ຍອີກຕໍ່ໄປ.

2.2. ເສດຖະກິດດິຈິຕອນ (Digital Economy):

ເສດຖະກິດດິຈິຕອນ ຄືການຫັນປ່ຽນຮູບແບບການສ້າງລາຍຮັບຂອງປະເທດ ຈາກທີ່ເຄີຍອີງໃສ່ແຕ່ການຂາຍຊັບພະຍາກອນທຳມະຊາດ, ແຮງງານລາຄາຖືກ ແລະ ກະສິກຳແບບດັ້ງເດີມ, ມາເປັນການໃຊ້ "ຂໍ້ມູນ" ແລະ "ເຕັກໂນໂລຊີ" ເປັນແຫຼ່ງທຶນໃໝ່ ເພື່ອສ້າງມູນຄ່າເພີ່ມໃຫ້ແກ່ສິນຄ້າ ແລະ ການບໍລິການ (Knowledge-based economy).

• ກະສິກຳອັດສະລິຍະ (Agri Tech): ໃນເຂດພູດອຍທີ່ກວ້າງຂວາງຂອງລາວ ເຊັ່ນ: ການປູກຊາ, ກາເຟ ຫຼື ກ້ວຍ, ຊາວກະສິກອນສາມາດນຳໃຊ້ໂດຣນ (Drones) ເພື່ອບິນພົ່ນປຸ໋ຍເຊິ່ງແກ້ໄຂບັນຫາການຂາດແຄນແຮງງານໄດ້ຢ່າງກົງຈຸດ. ພ້ອມກັນນັ້ນ, ການໃຊ້ລະບົບເຊັນເຊີ (IoT) ວັດແທກຄວາມຊຸ່ມໃນດິນ ຈະຊ່ວຍໃຫ້ຄວບຄຸມຄຸນນະພາບຜົນຜະລິດໄດ້. ການມີຂໍ້ມູນຢັ້ງຢືນແຫຼ່ງທີ່ມາ (Traceability) ຈະຊ່ວຍໃຫ້ສິນຄ້າກະສິກຳລາວ ສາມາດສົ່ງອອກໄປຕະຫຼາດລະດັບສູງທີ່ເຂັ້ມງວດດ້ານມາດຕະຖານໄດ້.
• ສູນກາງເຕັກໂນໂລຊີພະລັງງານສະອາດ (Green Tech Hub): ສປປ ລາວ ມີຈຸດແຂງຄືພະລັງງານໄຟຟ້ານ້ຳຕົກ ເຊິ່ງເປັນ "ພະລັງງານສະອາດ (Green Energy)". ໃນຍຸກທີ່ປັນຍາປະດິດ (AI) ກຳລັງເຕີບໂຕ, ບໍລິສັດເຕັກໂນໂລຊີຍັກໃຫຍ່ລ້ວນແຕ່ຕ້ອງການພະລັງງານມະຫາສານເພື່ອຂັບເຄື່ອນສູນຂໍ້ມູນ (Data Centers) ຂອງພວກເຂົາ. ລາວສາມາດອອກນະໂຍບາຍພິເສດ ເພື່ອດຶງດູດບໍລິສັດເຫຼົ່ານີ້ ໃຫ້ມາຕັ້ງສູນຂໍ້ມູນໃນປະເທດ ເຊິ່ງຈະເປັນການດຶງດູດເງິນຕາຕ່າງປະເທດມະຫາສານ ແລະ ສ້າງວຽກເຮັດງານທຳໃຫ້ຄົນລາວ.
• ໂລຈິສຕິກອັດສະລິຍະ (Smart Logistics): ໂຄງລ່າງທາງລົດໄຟ ແລະ ທາງດ່ວນ ຈະເກີດປະໂຫຍດສູງສຸດ ກໍຕໍ່ເມື່ອມີລະບົບຊອຟແວຣ໌ຄວບຄຸມທີ່ເຂັ້ມແຂງ. ລະບົບໂລຈິສຕິກດິຈິຕອນ ຈະຊ່ວຍຕິດຕາມສິນຄ້າ, ຈັດການສາງ, ແລະ ຈັບຄູ່ລົດຂົນສົ່ງທີ່ວ່າງເປົ່າ ໃຫ້ມີສິນຄ້າກັບຄືນ, ເຮັດໃຫ້ລາວກາຍເປັນສູນກາງການຄ້າຂ້າມແດນຢ່າງແທ້ຈິງ.

2.3. ສັງຄົມ (Digital Society):

ສັງຄົມດິຈິຕອນ ແມ່ນສັງຄົມທີ່ປະຊາຊົນທຸກຄົນ (ບໍ່ວ່າຈະຢູ່ຕົວເມືອງ ຫຼື ຊົນນະບົດ) ມີຄວາມຮູ້, ຄວາມສາມາດໃນການນຳໃຊ້ເຕັກໂນໂລຊີຢ່າງປອດໄພ ແລະ ສ້າງສັນ (Digital Literacy). ມັນຄືການຮັບປະກັນວ່າ ຈະບໍ່ມີໃຜຖືກປະຖິ້ມໄວ້ຂ້າງຫຼັງ (Digital Inclusion) ແລະ ສາມາດນຳໃຊ້ເຕັກໂນໂລຊີ ເພື່ອຍົກລະດັບຄຸນນະພາບຊີວິດຂອງຕົນເອງໄດ້.

• ການສຶກສາແຫ່ງອະນາຄົດ: ການນຳເອົາຫຼັກສູດການຂຽນໂປຣແກຣມພື້ນຖານ (Coding), ວິທະຍາສາດຂໍ້ມູນ ແລະ ການນຳໃຊ້ AI ເຂົ້າໃນຫຼັກສູດເລີ່ມແຕ່ຊັ້ນມັດທະຍົມ ໃນທົ່ວປະເທດ ແມ່ນສິ່ງຈຳເປັນຮີບດ່ວນ. ຕົວຢ່າງ: ການໃຫ້ນັກຮຽນໄດ້ທົດລອງຄວບຄຸມບອດເອເລັກໂຕຣນິກ ເຊັ່ນ: Micro:bit ຫຼື ສ້າງເວັບແອັບພລິເຄຊັນນ້ອຍໆ ຈະຊ່ວຍປ່ຽນແນວຄິດເຍົາວະຊົນລາວ ຈາກທີ່ເປັນພຽງ "ຜູ້ຊົມໃຊ້" ໃຫ້ກາຍມາເປັນ "ຜູ້ສ້າງສັນ (Creators)" ທີ່ສາມາດແກ້ໄຂບັນຫາໃນຊຸມຊົນໄດ້.
• ສັງຄົມບໍ່ເງິນສົດ (Cashless Society): ສປປ ລາວ ໄດ້ພິສູດໃຫ້ເຫັນແລ້ວຜ່ານຄວາມສຳເລັດຂອງລະບົບຊຳລະເງິນຜ່ານ QR Code ທີ່ແຜ່ຫຼາຍໄປຮອດທຸກຊັ້ນຄົນໃນສັງຄົມ ຕັ້ງແຕ່ຮ້ານອາຫານໃຫຍ່ ຈົນຮອດແມ່ຄ້າຂາຍເຄື່ອງແຄມທາງ. ນີ້ຄືພື້ນຖານອັນແຂງແຮງ ທີ່ສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າ ປະຊາຊົນລາວມີຄວາມພ້ອມທີ່ຈະປັບຕົວຮັບເອົາເຕັກໂນໂລຊີໃໝ່ໆສະເໝີ.

3. ສິ່ງທ້າທາຍ ແລະ ບາດກ້າວຕໍ່ໄປ

ການຈະໄປໃຫ້ຮອດຈຸດນັ້ນໄດ້ ບໍ່ແມ່ນເລື່ອງງ່າຍດາຍ ແລະ ຮຽກຮ້ອງໃຫ້ທຸກພາກສ່ວນຕ້ອງຮ່ວມມືກັນແກ້ໄຂສິ່ງທ້າທາຍດັ່ງນີ້:

• ໂຄງລ່າງພື້ນຖານອິນເຕີເນັດ: ຕ້ອງຂະຫຍາຍສັນຍານອິນເຕີເນັດຄວາມໄວສູງໃຫ້ຄວບຄຸມຮອດເຂດຊົນນະບົດ ໃນລາຄາທີ່ທຸກຄົນສາມາດເຂົ້າເຖິງໄດ້ ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ເກີດຊ່ອງຫວ່າງຄວາມເຫຼື້ອມລໍ້າທາງດິຈິຕອນ (Digital Divide).
• ຄວາມປອດໄພທາງໄຊເບີ (Cybersecurity): ເມື່ອຂໍ້ມູນທຸກຢ່າງຢູ່ໃນໂລກອອນລາຍ, ການສ້າງລະບົບປ້ອງກັນໄພຄຸກຄາມ ແລະ ກົດໝາຍຄຸ້ມຄອງຂໍ້ມູນສ່ວນບຸກຄົນ ຕ້ອງໄດ້ຮັບການບັງຄັບໃຊ້ຢ່າງເຂັ້ມງວດ.
• ການປ່ຽນແປງວັດທະນະທຳອົງກອນ: ພະນັກງານພາກລັດ ແລະ ເອກະຊົນ ຕ້ອງເປີດໃຈຍອມຮັບການຮຽນຮູ້ສິ່ງໃໝ່ (Reskill & Upskill) ແລະ ກ້າທີ່ຈະປະຖິ້ມຮູບແບບການເຮັດວຽກເດີມໆ ທີ່ຊັກຊ້າ.

ສະຫຼຸບລວມແລ້ວ, ການຫັນເປັນດິຈິຕອນ ບໍ່ແມ່ນວຽກຂອງໃຜຜູ້ໜຶ່ງ, ແຕ່ມັນແມ່ນ "ຂະບວນການຮ່ວມມືທົ່ວສັງຄົມ ". ຫາກພວກເຮົາທຸກພາກສ່ວນຮ່ວມແຮງຮ່ວມໃຈກັນຢ່າງຈິງຈັງ, ຍຸດທະສາດນີ້ ຈະກາຍເປັນເຄື່ອງຈັກສຳຄັນທີ່ພາ ສປປ ລາວ ກ້າວຂ້າມອຸປະສັກ, ດຶງດູດການລົງທຶນ, ສ້າງຄວາມໂປ່ງໃສ ແລະ ຍົກລະດັບຄຸນນະພາບຊີວິດຂອງປະຊາຊົນລາວທຸກຄົນ ໃຫ້ທຽບທັນກັບສາກົນໄດ້ຢ່າງແທ້ຈິງ.

ຮຽບຮຽງໂດຍ: Nap X (Nova Action Propulsion X)